و اگر زيان برسانيد ، خروج از اطاعت خداست كه گريبانگير شما شده است و از خدا پروا كنيد و خدا [ احكامش را ] به شما مىآموزد و خدا به همه چيز داناست . ربا و خطرات آن تاريخ نشان مىدهد كه سودجوئى از راه پول در عرف ملل پيشين ، عمل زشت و ناپسندى محسوب مىشده و رباخواران را نكوهش كرده و آن را ظلم مىشمردند ؛ در نظر مردم چين ، رباخواران جز در وقت وام دادن مورد اعتناى مردم نبودند ، و بنابر يك مثل چينى قديمى : « دزدان عمده ، صرافى مىكنند » . روشن است كه رباخوارى تا چه حد نفرت‌انگيز بوده است . در هند قرون وسطى نيز از جنبهء مذهبى ، مردم از آن كراهت داشتند و دورى مىجستند . مگاستنس مىگويد : هنديان نه پول خود را به تنزيل مىدادند و نه مىدانستند چطور بايد قرض كرد . « 1 » در ميان ايرانيان رباخوارى رايج نبود ، ولى باز پس دادن وام را امر واجب و مقدس مىشمردند . « 2 » حرمت ربا در شرايع آسمانى ديگر در شريعت تورات نيز به طور صريح و واضح از آن منع شده است . در سِفْر خروج مىگويد : اگر نقدى را به يكى از قوم من كه در نزد تو فقير است قرض بدهى ، مثل تقاضا

--> ( 1 ) - تاريخ عمومى ويل دورانت : 2 / 689 . ( 2 ) - تاريخ عمومى ويل دورانت : 1 / 544 .